Po zweryfikowaniu informacji dotyczących występowania głazów narzutowych na terenie gminy zlokalizowano duży głaz narzutowy w miejscowości Dębień. Ważący około 30 ton kamień wydobyto 25 października 2014 r. Otrzymał „imię” „Cyryl” na pamiątkę pierwotnego właściciela gruntów, w których był zakopany. „Cyryl” spoczywał na gruntach państwa Ładów i po raz pierwszy kamień próbowano wydobyć w latach dziewięćdziesiątych minionego wieku, ale ze względu na pokaźne rozmiary i duże koszty zrezygnowano z tego przedsięwzięcia.
W 2014 r. wydobycia i przetransportowania głazu podjęła się Firma Budowlana Hoffer z Działdowa. Głaz wydostano bez większych problemów. Operacja została sfinansowana przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Olsztynie za pośrednictwem Warmińsko-Mazurskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Olsztynie – Olsztyńskiego Centrum Edukacji Ekologicznej.
Po zebraniu informacji od uczniów i ich rodziców na temat ciekawych okazów w listopadzie 2014 r. przetransportowano na teren szkoły następne znalezione okazy. W kwietniu i maju 2015 r. rozpoczęły się kolejne prace. Prace planistyczne obejmowały również zaprojektowanie i wykonanie tablic informacyjnych na temat powstawania i rodzajów skał. Ponadto zakupiono drewniane donice, w których posadzono zioła oraz krzewy ozdobne wokół terenu ekspozycji głazów. Złożono także wniosek do Rady Gminy w Rybnie z prośbą o ustanowienie „Cyryla”- pomnikiem przyrody. 11.06.2015r. wpłynęło pismo z RDOŚ w Olsztynie potwierdzające zasadność ustanowienia. Podczas sesji Rady Gminy dnia 23.06.2015 podjęta została uchwała w tej sprawie. Wielkie zasługi w przygotowaniu informacji o głazach mają Alicja Szarzyńska OCEE w Olsztynie i dr Dariusz Gałązka PIG w Warszawie.
W całe przedsięwzięcie zaangażowała się liczna grupa nauczycieli i uczniów. Dzięki dużej staranności w tworzeniu lapidarium jest ono miejscem edukacji ekologicznej, a dokładnie petrograficznej. Na otwarcie zostali zaproszeni goście; władze powiatu, gminy, dyrektorzy szkół i nauczyciele. Uroczystość została poprzedzona wykładem na temat przeszłości geologicznej Polski północno – wschodniej, w tym gminy Rybno, który wygłosił dr hab. inż. J. Pawluczuk z UWM w Olsztynie. Dzięki inicjatywie Piotra Rydla, Bogdana Wantowskiego i współudziale Aleksadra Hillara obok lapidarium powstała wiata, która służy jako „zielona klasa”. Uroczystość otwarcia została wzbogacona przepięknym montażem przygotowanym przez grupę teatralną, której opiekunem jest Beata Ligman.
Nadesłała: Magdalena Anczykowska
